Er zit mij daar toch nogal wat raar volk bij elkaar, op het internet. Zijn ze met z’n allen nog maar net uitgeklaagd over De Ronde, beginnen ze na een kwartier al de opvolger neer te sabelen met precies dezelfde argumenten. Het tempo ligt te laag, het duurt zo lang voor je in het verhaal komt en waarom wordt alles niet eens gewoon lineair verteld?
Wat een onzin. Terug naar Oosterdonk is met voorsprong het beste wat ik ooit op de Vlaamse televisie heb gezien. Afgelopen zomer heb ik de volledige reeks op twee dagen tijd herbekeken, nadat ik terugkwam van een fietsvakantie in de polders en een bevreemdend bezoek aan wat er overblijft van Doel. Ik stond ervan versteld hoe de serie bijna vijftien jaar later nog moeiteloos overeind blijft. Ook al ben ik zelf opgegroeid in de late jaren tachtig, Frank Van Passel en Guido Van Meir slagen erin om zelfs bij mij heimwee op te roepen naar het Vlaamse dorpsleven van ganzenrijden en kermiskoersen, van betweterige schoolmeesters die super8-filmpjes draaien in hun vrije tijd, van boerenmeisjes die rommelen in het hooi. Ik heb in mijn leven vaker nostalgisch teruggedacht aan Oosterdonk dan aan mijn eigen dorp, waaruit ik tien jaar geleden met de glimlach ben vertrokken.
BRT-bonzen
Het is onbegrijpelijk dat het anderhalf decennium heeft geduurd vooraleer Terug naar Oosterdonk de plaats kreeg die het oorspronkelijk al verdiende: in primetime op één. De BRT-bonzen in 1997 vonden de reeks te complex voor de gemiddelde Vlaamse kijker en verbanden de uitzendingen naar een onregelmatig nachtblok op TV2. De reden? Het ging allemaal toch zo traag, en bovendien werd het verhaal in flashbacks uiteengezet. Welke kijker zou zoiets kunnen volgen?
Vandaag lijkt het bijna decadent dat de openbare omroep, in de laatste periode waarin zij nog geld op overschot had om kwaliteitsvolle fictie te maken, zo stiefmoederlijk omsprong met het product van haar investeringen.
Ik hoor Dirk Roofthooft op de radio vertellen dat hij nog steeds op straat wordt nageroepen met “Pietje de Leugenaar!” en spontaan schieten mij alle dorpslegendes te binnen die zijn personage ooit heeft verteld. Hoe eskimo’s een wolf vangen in de sneeuw. Over het Palingwijf van de polder, over de schildpad die de aarde op haar rug draagt. Zouden die verhalen na zo lang dan eindelijk door iedereen worden gehoord?
Ondergrens
Waarschijnlijk niet. Want nog meer onbegrijpelijk is het dat vandaag, nu de geesten bij de VRT zijn gerijpt en de omroep haar publiek eindelijk als volwaardig aanziet, het precies de kíjkers zijn die beginnen te klagen wanneer het allemaal iets te veel moeite kost. Zij verlangen ernaar om betutteld te worden, net als vijftien jaar geleden. Zij willen zelfs op zondagavond de televisie enkel gebruiken om hun hoofd leeg te maken, niet om zich te laten ontroeren. En als het even kan, willen zij daarbij ondertitels en niet te veel verhaaltjes door elkaar.
De grote schuldige hiervoor is de ondergrens die de afgelopen jaren door alle zenders samen steeds verder naar beneden is verlegd. Wij zouden dolblij moeten zijn om één avond niet te hoeven kijken naar goedkoop gemaakte reality, naar prefabprogramma’s waarin carrièrezoekers soep koken of elkaar wegstemmen. Maar met zorg en liefde gemaakte fictie is ondertussen zo zeldzaam geworden dat de Vlaamse kijker er niet meer gewend aan kán geraken.
19/04/2011 om 13:16
Misschien doet de reeks ook menige kijker terugdenken naar de tijd dat er in Vlaanderen alleen maar ‘boerenfictie’ werd gemaakt? Hoeveel succesvolle Vlaamse films en series van vóór pakweg 2001 gingen niet over kleine dorpjes en aanverwanten? Op diezelfde TV2 werd daar ook toen l de draak mee gestoken door een jonge Bart De Pauw in Buiten de Zone. En tv is nu eenmaal een vluchtig medium dat mensen liever gebruiken om te ontspannen dan om zich in te spannen. Ja, zich laten roeren is een vorm van inspanning. Daar hoef je toch niet laatdunkend over te doen, wel dan?
19/04/2011 om 19:03
De Vlaamse zenders zouden beter een voorbeeld nemen aan HBO. Al jaren maken die kwaliteitsseries, soms ook over niet evidente onderwerpen (Big Love over een mormoons polygaam gezin bvb.). En dat voor een commerciële zender. Ondertussen blijft de VRT de blik strak op de ondergrens richten. Want ja, kijkcijfers zijn hier het enige criterium, ook bij de openbare omroep. Ik zie op dat vlak geen enkele verandering of rijping der geesten. Als voormalige meerwaardezoeker heb ik Canvas dan ook al lang afgezworen. Acht TV (ook een commerciële zender) doet beter, zowel wat series als wat documentaires betreft. Al zegt dat vooral iets over de gebreken van de openbare omroep.
20/04/2011 om 12:35
Dat zijn dan dezelfde mensen die Das Weisse Band als ‘boerenfictie’ af zouden schilderen. Terug Naar Oosterdonk is zeker en vaste de beste Vlaamse fictiereeks allertijden (op dit moment)
02/05/2011 om 11:44
Nooit gedacht dat een herhaling mij zo zou beroeren. Ik ben 45 jaar en besef meer dan ooit door deze serie dat we onze jeugd meer en meer bewust moeten maken van onze oude vlaamse tradities en het typische vlaamse landschap moeten koesteren. Deze aflevering mag gerust alle tien jaar eens heruitgezonden worden. Krijg er kippevel van en ik begrijp ook niet waarom ik nu ineens zin heb om alles over Oosterdonk te gaan opzoeken op internet. ‘t Is pure nostalgie. In één ruk denk ik aan de teloorgang van onze mooie streken : het Rosteyne bos dat plaats moest maken voor Sidmar-Arcelor o.a. Middenin de Sidmar site kom je plots aan het nog originele boswachtershuis met boomgaard en nog een eikendreef. Angstaanjagend is dat te beseffen dat de huidige generatie niet meer kan proeven van het ooit zo mooie bos. Van mij mogen ze zeggen wat ze willen. Deze trage serie is een verademing tussen al de junk en sensatie die we tegenwoordig op TV voorgeschoteld krijgen, een moment om tot rust te komen. Zelfs mijn kinderen leren het te appricieren , kwestie om als ouder je kinderen er de aandacht op te vestigen.
02/05/2011 om 13:58
Ik zelf ben als kleine jongen daar nog op schoolreis geweest toen, waar ik mij herinner, het maanlandschap dat zich uitstrekte en waar een grote buis enorme hoeveelheden modder en water uitspuwde allemaal voor de “vooruitgang” ik was er dan al niet goed van als ik mij vorstlelde dat ons dorp dicht bij Gent zo zou ondergekotst worden, in die tijd werd dat als een zegen voor de economie verkocht evenals heftig rokende gif uitspuwende hoge schoorstenen die gelukkig bijna tot het verleden behoren, de drama’s die daar bij hoorden daar werd er niets over gezegd in de school , dit was blijkbaar taboe voor onze welvaart